De Evolutie van Digitale Geletterdheid
Van losse vaardigheden naar een geïntegreerd geheel. Ontdek de nieuwe kerndoelen en wat ze betekenen voor jouw onderwijs.
Waarom de Verandering?
De orginele kerndoelen waren niet meer voldoende. De digitale wereld veranderde sneller dan het curriculum. Met behulp van meer dan 180 scholen en talloze experts, zijn er nieuwe (definitieve concept)kerndoelen ontwikkeld (juli 2025).
Beleid: Van Vrijblijvend naar Verplicht
Onderzoek van de Inspectie toonde grote niveauverschillen aan. Een wettelijke verankering was nodig om elke leerling een gelijke basis te garanderen.
Technologie: Opkomst van AI & Data
De focus verschuift van het `gebruiken` van apps naar het `begrijpen` van de onderliggende concepten van AI, data en algoritmes.
Maatschappij: Kritisch Burgerschap
Leerlingen moeten niet alleen vaardig zijn, maar ook kritisch en bewust omgaan met privacy, desinformatie en hun digitale identiteit.
Oud versus Nieuw: Een Interactief Overzicht
Klik op een van de oude domeinen om te zien hoe deze zijn getransformeerd naar de nieuwe, geïntegreerde structuur.
Oude Domeinen (vóór 2024)
ICT-basisvaardigheden
De knoppenkennis: hardware en software bedienen.
Informatievaardigheden
Informatie zoeken, selecteren en kritisch beoordelen.
Mediawijsheid
Bewust, kritisch en actief omgaan met media.
Computational Thinking
Problemen oplossen op een manier die een computer begrijpt.
Selecteer een oud domein
Ontdek de relatie met de nieuwe kerndoelen en de reden achter de verandering.
Nieuwe Domeinen (vanaf 2025)
A. Praktische Kennis & Vaardigheden
Functioneel gebruik van systemen, data en AI.
B. Ontwerpen & Maken
Digitale producten creëren en programmeren.
C. De Gedigitaliseerde Wereld
Veiligheid, ethiek en maatschappelijke impact.
Duik in de Nieuwe Kerndoelen
Verken de specifieke doelen voor het primair (PO) en voortgezet onderwijs (VO) per domein.
A. Praktische Kennis & Vaardigheden
De leerling zet digitale technologie en digitale media in.
A. Digitale systemen
De leerling zet digitale systemen functioneel in.
In de praktijk gaat het hier om het begrijpen van de basiscomponenten van digitale systemen, van invoer tot uitvoer. Leerlingen leren omgaan met software en bestanden, en hoe ze basale problemen kunnen oplossen. Dit vormt de fundering voor alle andere digitale vaardigheden.
B. Digitale media en informatie
De leerling navigeert doelgericht in het digitale media- en informatielandschap voor het verwerven en verwerken van informatie.
Hierbij staat kritisch denken centraal. Leerlingen leren zoekstrategieën te hanteren, de betrouwbaarheid van online bronnen te beoordelen en te herkennen hoe makers de aandacht van gebruikers trekken. Dit is essentieel voor het onderscheiden van feit en fictie online.
C. Data
De leerling verkent het gebruik van data en dataverwerking.
Dit onderdeel gaat over datageletterdheid. Leerlingen ontdekken hoe data uit hun omgeving wordt verzameld en verwerkt. Ze leren de impact van de herkomst en kwaliteit van data op de resultaten te begrijpen en beantwoorden zelf vragen met behulp van datasets.
D. Artificiële Intelligentie (AI)
De leerling verkent AI.
De focus ligt hier op het begrijpen van de basis van AI. Leerlingen leren de elementen van een AI-systeem te beschrijven, herkennen veelvoorkomende toepassingen in hun omgeving en leren hoe ze verantwoord kunnen interacteren met een AI-systeem.
Praktische Toepassing in de Klas
Digitale geletterdheid is geen apart vak. Filter op jouw vakgebied en ontdek concrete lesideeën om de kerndoelen te integreren.
Informatievaardigheden & AI (PO)
Laat leerlingen verschillende tools gebruiken om antwoord te krijgen op dezelfde vraag. Bijv. Google, Google Lens, een kindvriendelijke AI-chatbot, en Siri/Google Assistent. Laat ze vervolgens de informatie vergelijken en bronnen zoeken om de antwoorden te bevestigen.
Kerndoel A & CDigitale Voetafdruk (PO)
Laat leerlingen met de klas een visuele presentatie maken over de sporen die je online achterlaat. Bespreek hoe je profielen op verschillende platforms van elkaar kunnen verschillen en waarom het belangrijk is om daarover na te denken.
Kerndoel CProgrammeren met Verhalen (PO)
Gebruik visuele programmeertools zoals Scratch Jr. of Blocky. Laat leerlingen een verhaal, een korte animatie of een eenvoudig spelletje programmeren. Dit stimuleert logisch en creatief denken op een laagdrempelige manier.
Kerndoel BCyberveiligheid in de Praktijk (PO)
Creëer een ‘phishing’-simulatie in de klas. Laat leerlingen leren hoe ze neppe e-mails en berichten kunnen herkennen aan de hand van concrete kenmerken, en bespreek wat de gevaren zijn van het delen van persoonlijke informatie.
Kerndoel CSamenwerken in de Cloud (PO)
Laat leerlingen in kleine groepen samenwerken aan een gezamenlijk document of presentatie met behulp van tools zoals Google Docs of Microsoft 365. Dit leert hen over documentbeheer en de voordelen van synchroon samenwerken.
Kerndoel AAnalyse van Media en Manipulatie (VO)
Geef leerlingen een opdracht waarbij ze analyseren hoe media (bijvoorbeeld via sociale media of in reclames) een bepaalde boodschap overbrengen. Laat ze video’s of afbeeldingen nabouwen en de manipulatietechnieken blootleggen.
Kerndoel CProgrammeren en Probleemoplossen (VO)
Laat leerlingen in Scratch of Python een programma bouwen dat een logisch probleem oplost, zoals het automatiseren van een routeplanner of het sorteren van data. Dit project daagt hen uit om te denken in algoritmes en data te structureren.
Kerndoel BEthische Casussen met AI (VO)
Presenteer leerlingen een ethisch dilemma rondom AI, zoals een zelfrijdende auto die moet kiezen tussen twee onvermijdelijke ongelukken. Laat ze dit dilemma bespreken en reflecteren op de rol van AI en de menselijke verantwoordelijkheid.
Kerndoel CBig Data Project (VO)
Laat leerlingen een maatschappelijke vraagstelling onderzoeken met behulp van openbare datasets. Denk aan het verband tussen bevolkingsdichtheid en verkeersongevallen of het analyseren van klimaatdata.
Kerndoel AOnline Discussie & Etiquette (VO)
Laat leerlingen een gestructureerd online debat voeren op een afgeschermd platform. Ze leren hierbij over respectvolle communicatie, argumentatie en het omgaan met trollen of desinformatie. Bespreek na afloop wat de regels van digitale etiquette zijn.
Kerndoel CDigitale Portfolio (MBO)
Laat MBO-studenten een professioneel digitaal portfolio maken met concrete voorbeelden van hun werk. Hierbij leren ze over hun online identiteit en de presentatie van hun vaardigheden aan potentiële werkgevers.
Kerndoel B & CAutomatisering in de Beroepspraktijk (MBO)
Laat studenten onderzoeken hoe automatisering en AI hun toekomstige beroep beïnvloeden. Ze identificeren taken die kunnen worden geautomatiseerd en onderzoeken hoe ze zich kunnen specialiseren in de taken die niet geautomatiseerd kunnen worden.
Kerndoel CPraktische Cyberbeveiliging (MBO)
Train studenten in het herkennen van cyberdreigingen die specifiek zijn voor hun vakgebied, zoals phishing in de zorg of ransomware in de logistiek. Laat ze een risicoanalyse maken en een plan opstellen om hun werkplek te beveiligen.
Kerndoel AOmgaan met Klantdata (MBO)
Laat studenten, in de context van hun toekomstige beroep (bv. verkoop, zorg, administratie), een plan opstellen voor het verantwoord omgaan met klant- of patiëntdata. Bespreek de juridische en ethische aspecten van dataverzameling.
Kerndoel A & CGebruik van Digitale Tools (MBO)
Organiseer een workshop waarin studenten leren werken met digitale tools die relevant zijn voor hun beroep, zoals gespecialiseerde software voor administratie, design of technische tekeningen. De nadruk ligt op de efficiënte en correcte werking van deze systemen.
Kerndoel AAnalyse van Algoritmes
Laat leerlingen teksten schrijven voor verschillende doelgroepen en platforms (bv. TikTok vs. een officiële website). Bespreek hoe algoritmes bepalen wie hun tekst te zien krijgt en waarom.
Kerndoel CPodcast Productie
Laat leerlingen in groepen een podcast schrijven, opnemen en monteren. Focus op storytelling en de invloed van audio op de boodschap.
Kerndoel BFact-checking Opdracht
Geef leerlingen een reeks artikelen, tweets en video’s over hetzelfde onderwerp. Laat ze de bronnen controleren en hun betrouwbaarheid beoordelen met behulp van fact-checking sites.
Kerndoel ADigitale Literatuuranalyse
Analyseer in de klas een digitaal gedicht of interactief verhaal. Bespreek hoe de digitale vorm de inhoud en de leeservaring beïnvloedt.
Kerndoel CDe Wet Achter Data
Laat leerlingen onderzoek doen naar de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Bespreek met hen welke rechten zij hebben en welke plichten organisaties hebben.
Kerndoel CDebat: Tech en Gelijkheid
Organiseer een debat over de digitale kloof. Bespreek hoe de toegang tot technologie verschilt per bevolkingsgroep en wat de gevolgen daarvan zijn.
Kerndoel CDe Impact van Social Media
Laat leerlingen een korte documentaire maken of een presentatie geven over de impact van social media op de maatschappij, van politiek tot persoonlijke relaties.
Kerndoel BNepnieuws Herkennen
Geef leerlingen een aantal ‘verdachte’ online artikelen. Laat ze aan de hand van een checklist (bron, auteur, datum) bepalen of het betrouwbaar is. Gebruik de website Isdatechtzo.nl.
Kerndoel AOnline Gedragscode
Laat de klas samen een ‘gedragscode’ opstellen voor online interacties. Denk hierbij aan respectvol reageren, omgaan met cyberpesten en het beschermen van elkaars privacy.
Kerndoel CJouw Digitale Voetafdruk
Laat leerlingen nadenken over hun eigen ‘digitale voetafdruk’. Vraag ze welke sporen ze achterlaten, hoe ze die kunnen beheren en waarom dit belangrijk is voor hun reputatie en privacy.
Kerndoel CHet Ontwerpen van een ‘Goede’ App
Laat leerlingen een concept-app ontwerpen die een maatschappelijk probleem oplost (bv. afval scheiden, energie besparen). Daag ze uit om na te denken over ethische kwesties en dataverzameling.
Kerndoel BPolitiek in de Digitale Wereld
Laat leerlingen onderzoeken hoe politieke partijen en politici digitale media gebruiken in hun campagnes. Analyseer de impact van gerichte advertenties en online debatten.
Kerndoel AGIS-analyse van Stadsverandering
Laat leerlingen met GIS-software (zoals EduGIS of ArcGIS Online) de verandering van een wijk of stad over 20 jaar analyseren. Ze kunnen data over bevolkingsdichtheid, groenvoorzieningen en infrastructuur in kaart brengen.
Kerndoel AVisualisatie van Klimaatdata
Laat leerlingen datasets over klimaatverandering (temperatuur, neerslag, CO2-concentraties) downloaden. Laat ze met spreadsheets of visualisatiesoftware grafieken maken om trends te ontdekken.
Kerndoel AInteractieve Kaart van Migratie
Laat leerlingen een interactieve kaart maken in Google Maps of vergelijkbare software, waarin ze migratiestromen of de verspreiding van een ziekte visualiseren met tekst en afbeeldingen.
Kerndoel BAnalyse van Satellietbeelden
Gebruik satellietbeelden (bv. via Google Earth Engine) om ontbossing of het smelten van gletsjers te bestuderen. Bespreek hoe technologie ons begrip van aardse processen verandert.
Kerndoel CProgrammeer een Sensor
Laat leerlingen een micro:bit of een Arduino programmeren om data van een sensor te verzamelen, zoals temperatuur of luchtvochtigheid. De data kunnen ze verwerken en analyseren in een spreadsheet.
Kerndoel A & BSimulaties van Ecosystemen
Gebruik online simulatieprogramma’s om de effecten van verschillende factoren (bv. vervuiling) op een ecosysteem te bestuderen. Laat ze voorspellingen doen en vergelijken met de simulatie.
Kerndoel ACreëren van Biologische Infographics
Laat leerlingen in groepen een infographic maken over een complex biologisch proces, zoals fotosynthese of de bloedsomloop. Dit stimuleert hen om visueel te denken over wetenschappelijke concepten.
Kerndoel BEthische Dilemma’s in Biotechnologie
Organiseer een discussie over de ethische dilemma’s van moderne biotechnologie (bv. CRISPR-Cas) en de rol van data en AI daarin.
Kerndoel CDigitale Kunstcreatie
Laat leerlingen werken met digitale kunstvormen zoals pixel art, digitale animatie of ‘glitch art’ om zo de creatieve mogelijkheden van technologie te verkennen.
Kerndoel BAnalyse van Media in Kunst
Analyseer kunstwerken die gebruik maken van digitale media (videokunst, games, interactieve installaties). Bespreek hoe de mediumkeuze de artistieke boodschap beïnvloedt.
Kerndoel A & CMuziekproductie met Software
Laat leerlingen werken met software zoals GarageBand of Ableton Live om hun eigen muziek te componeren en te produceren. Dit leert hen over de structuur en het ontwerpproces van audio.
Kerndoel BVirtuele Installatie
Laat leerlingen een virtuele tentoonstelling of installatie ontwerpen met behulp van 3D-modelleringsprogramma’s of 360-graden video’s. Dit project combineert creativiteit met technologische vaardigheden.
Kerndoel B